FAQ, (veelgestelde vragen)

Hoe komt het dat mijn paniekaanvallen als donderslag bij heldere hemel komen?
Wat gebeurt er in het zenuwstelsel en in uw lichaam?
Hoe komt het dat ik lichamelijke symptomen krijg?

Word ik gek?
Zal ik de controle verliezen?
Krijg ik een zenuwinzinking?
Ga ik eerder flauwvallen?
Hoe komt het dat ik deze verkeerde ideeën heb?

Is hyperventilatie gevaarlijk?

We denken nu heel anders over hyperventilatie dan tot eind jaren tachtig het geval was. Hyperventilatie leidt tot lichamelijke verschijnselen als duizeligheid, misselijkheid en versnelde hartslag, maar deze zijn onschuldig. 
Ademhaling is een geautomatiseerd proces. U vergeet ook in uw slaap niet om in en uit te blijven ademen. Het evenwicht herstelt zich gauw genoeg vanzelf zonder dat u er enige aandacht aan hoeft te besteden. Als u daarentegen dat wat er in uw lichaam gebeurt, wanneer u gewoon ademt, of juist eventjes te diep of te vluchtig ademt, als rampzalig en gevaarlijk interpreteert, alleen dan raakt u in paniek!

Wat is het beste advies bij hyperventilatie?

Als u van hyperventilatie door uw eigen catastrofale interpretaties van onschuldige lichamelijke bijverschijnselen in paniek
dreigt te raken, kunt u het beste oefenen door uzelf er aan bloot te blijven stellen. Vermijd het niet!
Als u dit lang genoeg doet ervaart u keer op keer dat er niets engs gebeurt. Er dreigt helemaal geen gevaar! u leert weer op uw eigen automatismen bij het ademen te vertrouwen.
Een cognitief gedragstherapeut kan u daar zonodig bij helpen met oefeningen, bijvoorbeeld met het zelf bewust oproepen van
hyperventilatieverschijnselen net zolang tot u er niet meer bang van wordt.

Helpen plastic zakjes?

Het werken met ademen via een plastic zakje zien we tegenwoordig als een onnodige vorm van veiligheidsgedrag. Als tijdelijk hulpmiddel mag u het wel doen, als u nog niet voldoende ver bent in het oefenen met blootstelling.
Hetzelfde geldt voor ademhalingsoefeningen. Deze kunnen helpen om u een gevoel van zelfvertrouwen te geven, maar pas op
dat u het niet als onnodig ingewikkeld veiligheidsritueel gaat gebruiken. Dat is nergens voor nodig.

Leidt hyperventilatie tot angst?

Hyperventilatie leidt niet vaker tot angst dan gewoon ademen of inademing van extra kooldioxide. Alleen als u dat wat in uw lichaam gebeurt ziet als eng en gevaarlijk, wordt u angstig. Het is niet hyperventilatie die tot angst leidt maar een onjuiste interpretatie van onschuldige verschijnselen in uw lichaam zoals bijvoorbeeld duizeligheid of een gevoel van slapte. Tot eind jaren tachtig van de vorige eeuw dachten we dat hyperventilatie u angstig maakt. Later onderzoek bewijst dat er geen verband is tussen hyperventilatie en angst. Hyperventilatie komt voor zonder én met paniek. Paniek komt voor zonder én met hyperventilatie.Bij experimenten is het omgekeerde gedaan als wat bij hyperventilatie gebeurt door extra kooldioxide toe te dienen. De zuurgraad van het bloed stijgt daardoor juist. Het resultaat is hetzelfde als bij hyperventilatie. De één wordt er angstig van, de ander niet.

Hoe komt het dat mijn paniekaanvallen als donderslag bij heldere hemel komen?

Lichamelijke symptomen kunnen op een gegeven moment ‘automatisch’ opkomen. Net zoals u bijvoorbeeld hebt leren autorijden of piano spelen. In het begin was het allemaal moeilijk en moest u heel bewust uw aandacht erbij houden en later kunt u automatisch, zonder erbij na te denken, de handelingen uitvoeren.

Hetzelfde gebeurt bij negatieve gedachten die geassocieerd zijn met angst en paniek. De gedachten worden op een gegeven moment automatisch. Doordat u zich hier  niet van bewust bent lijkt het alsof de angst en paniek totaal onverwacht opkomt.

Een ander automatisch proces is als u een lichamelijk symptoom (wild kloppend hart) heeft gekoppeld aan een bepaalde (traumatische) gebeurtenis. Iedere keer dat u een sneller kloppend hart signaleert, treedt de angst automatisch op.

Uw paniekaanval wordt altijd door iets uitgelokt, ook al lijkt het niet zo.

Mensen kunnen ook paniekaanvallen krijgen in hun slaap of als ze ontspannen zijn. In de slaap treden altijd veranderingen op in hartslag e.d. Als u fysieke veranderingen heeft gekoppeld aan angst, kunt u hier automatisch op reageren en krijgt u mogelijk een paniekaanval.

Hoe reëel zijn uw ideeën over de gevolgen van panieksymptomen?

Wat gebeurt er in het zenuwstelsel en in uw lichaam?

Als hersenen gevaar signaleren sturen ze boodschappen naar het autonome zenuwstelsel.

Het sympathische zenuwstelsel bereidt het lichaam voor op de vecht-vlucht actie en geeft twee stoffen af: adrenaline en noradrenaline. Deze stoffen zorgen ervoor dat de activiteit in stand wordt gehouden.

Uiteindelijk komt u weer in een fase van rust maar dit kan langere tijd duren.

Het vecht-vluchtsysteem heeft invloed op het hart, de bloedsomloop, de ademhaling en bepaalde lichaamsdelen. De ademhaling kan bijvoorbeeld sneller en dieper worden omdat uw lichaam meer zuurstof vraagt om te kunnen vechten of vluchten.

De bloedtoevoer naar de hersenen kan ook afnemen waardoor u duizelig kunt zijn of troebel gaat zien.

Deze symptomen zijn reëel maar niet gevaarlijk.

Hoe komt het dat ik lichamelijke symptomen krijg?

Dit kan komen door

  • Stress 
  • Omdat u bang bent voor een volgende paniekaanval. U bent dan zeer alert op mogelijke lichamelijk symptomen. Deze aandacht veroorzaakt meer panieksymptomen. Iedereen heeft wel eens andere lichamelijke symptomen omdat ons lichaam altijd in verandering is.

Word ik gek?

Als u panieksymptomen signaleert heeft u misschien het idee dat u gek wordt en u denkt daarbij aan schizofrenie met wanen, hallucinaties en vreemde ideeën.

In werkelijkheid begint deze ziekte heel geleidelijk. Schizofrenie heeft ook een sterk erfelijk karakter en mensen vertonen gedurende hun gehele leven bepaalde symptomen zoals ongewone ideeën. Als dit bij u niet is voorgekomen en u bent ouder dan 25 jaar is de kans zeer groot dat u nooit schizofreen zult worden.

Zal ik de controle verliezen?

U bent bang om verlamd te raken en u bent angstig dat u niet meer zult kunnen bewegen. Ook kan het hier gaan om angst om niet meer te weten wat u doet of bang zijn om andere mensen pijn te doen of om uzelf te kijk te zetten.

Hoewel u in verwarring kunt raken door paniekaanvallen bent u nog altijd goed in staat om na te denken en te handelen.

Een vrouw was bijvoorbeeld in plaats van naar een sollicitatiegesprek te gaan, weer teruggereden naar huis omdat ze in paniek was geraakt. Ze dacht hierbij: ‘ben ik nu helemaal gek geworden?’ In werkelijkheid was het heel natuurlijk omdat ze zich door haar angst in veiligheid wilde stellen door naar haar partner te gaan. Het probleem zat hem er juist in dat ze een verkeerd idee had nl. de angst om dood te gaan.

Krijg ik een zenuwinzinking?

U denkt misschien dat uw zenuwen overbelast zullen raken door de spanning. Dat is echter heel onwaarschijnlijk. Zenuwen kunnen door angst niet ‘versleten’ raken of beschadigen.

Ga ik eerder flauwvallen?

U bent bang om flauw te vallen, maar in werkelijkheid gebeurt dit zelden. Duizeligheid of een licht gevoel in uw hoofd betekent niet dat u ieder moment kunt gaan flauwvallen. Het is zelfs zo dat de lichamelijke spanning hoog is bij paniek waardoor u juist minder kans heeft om flauw te vallen. Mensen bij wie dit gebeurt hebben bijvoorbeeld een lage bloeddruk of last van stress waarbij een grote bloeddrukdaling optreedt.

Hoe komt het dat ik deze verkeerde ideeën heb?

  • Het komt vaak voor dat verkeerde ideeën ontstaan door onjuiste informatie of door wat andere mensen u vertellen over de gevaren van lichamelijke symptomen. 
  • Onjuiste ideeën kunnen ook ontstaan als u (bijvoorbeeld als kind) iemand anders heeft gezien die bang is voor lichamelijke symptomen. 
  • Ook traumatische gebeurtenissen kunnen bij u de overtuiging veroorzaken dat lichamelijke symptomen schadelijk zijn.